NAUKOWE PODSTAWY

W Centrum Leczenia Skolioz nasi wykwalifikowani fizjoterapeuci pracują metodami rekomendowanymi przez SOSORT – Międzynarodowe Towarzystwo Ortopedycznego i Rehabilitacyjnego Leczenia Skolioz.

Jest to uznana na świecie organizacja, która w swoich strukturach skupia lekarzy specjalistów z dziedziny rehabilitacji, ortopedii oraz chirurgii, wyspecjalizowanych w deformacjach kręgosłupa w tym skoliozach. Oznacza to, że rekomendacje tej organizacji odpowiadają najnowocześniejszym badaniom i odkryciom w tej dziedzinie. Podążanie za nimi  wymaga stałej edukacji i staranności ze strony rehabilitantów.

Towarzystwo SOSORT rekomenduje tzw. Specyficzną Fizjoterapię Ambulatoryjną, która charakteryzuje się indywidualnym doborem terapii w odniesieniu do zdiagnozowanej wady, przy uwzględnieniu potrzeb chorego oraz aktualnej fazy leczenia.

Program terapeutyczny opiera się na:

– nauczeniu dziecka samodzielnego wykonywania ćwiczeń,

– prowadzeniu leczenia w formie zazwyczaj 2-4 sesji ćwiczeniowych w ciągu tygodnia.

– co 3-4. miesiące zaleca się przeprowadzenie konsultacji.

Do metod które  spełniają kryteria Specyficznej Fizjoterapii Ambulatoryjnej  należą:

* DoboMed,

 * FITS,

* Schroth.

Każda z nich stosowana jest w naszym Centrum.

OPIS METOD

Występowanie wad postawy u dzieci i młodzieży stale się pogłębia.

Kiedy doszło już do powstania wady postawy – należy szukać pomocy u najlepszych specjalistów. W jej korekcji  korzystają oni z wielu metod postępowania usprawniającego. Wykorzystują z nich tylko niektóre elementy lub stosują je w całej zwartej formie.  Z biegiem lat, zdobywają dodatkową wiedzę i doświadczenie i zdarza się, że modyfikują niektóre metody – dostosowując je do swoich potrzeb i możliwości.

Metoda Dobosiewicz (DoboMed)

Metoda Dobosiewicz (DoboMed) nazwana od jej twórczyni prof. dr hab. n. med. Krystynę Dobosiewicz. To metoda trójpłaszczyznowej korekcji skolioz idiopatycznych (nieznanego pochodzenia) u dzieci i młodzieży.

Charakterystycznymi jej cechami są:
–  asymetryczne ćwiczenia oddechowe,
–  symetryczne, odciążające pozycje wyjściowe do ćwiczeń,
–  siłą korygującą ma być powietrze odpowiednio kierowane w aktywnym nasilonym wdechu i wydechu dziecka.
DoboMed stosowana jest jako samodzielna metoda podczas terapii w grupie oraz w skojarzeniu z leczeniem gorsetowym.
Składa się z trzech głównych faz, powtarzanych cyklicznie:
Faza przygotowawcza – oparta jest na różnych technikach fizjoterapeutycznych. Ma na celu przygotowanie czynnościowe do właściwych ćwiczeń  korekcyjnych.
– Techniki podstawowe – polegają na czynnej, trójpłaszczyznowej korekcji deformacji, zsynchronizowanej z poszczególnymi fazami cyklu oddechowego.

Korekcja ta przeprowadzana jest:

– w ściśle symetrycznych pozycjach wyjściowych

– przy skorygowanym ustawieniu miednicy oraz obręczy barkowej (łańcuch zamknięty).

Stopniowanie trudności w zakresie korekcji, w odniesieniu do siły grawitacji, odbywa się poprzez zmianę pozycji.

Początkowo stosowane są pozycje niskie, a następnie wyższe w odpowiedniej sekwencji. Najtrudniejsza jest korekcja w czasie chodu. Szczególną uwagę zwraca się na kifotyzację odcinka piersiowego kręgosłupa (zwłaszcza w przypadku skolioz piersiowych).

Każde z ćwiczeń podstawowych zawiera w sobie różne formy działania takie jak:

– mobilizacja,

– korekcja,

– stabilizacja.

Stosowane są różne formy stymulacji eksteroceptywnej w okolicy szczytu skrzywienia. Ostatnia faza cyklu ćwiczeniowego ma na celu utrwalenie uzyskiwanej korekcji oraz oddziałuje na równowagę, a zwłaszcza na propiorecepcję (czucie głębokie, czyli lokalizację własnego ciała w przestrzeni).
Najlepsze rezultaty odnotowano w zakresie skolioz młodzieńczych o morfologii jednołukowej skrzywienia pierwotnego.

Długoterminowe wyniki (obserwacja od 3 do ponad 7 lat), obejmujące okres pokwitaniowego skoku wzrostowego, wskazują na stabilizację progresywnych skolioz idiopatycznych leczonych DoboMed lub DoboMed i gorsetem Cheneau.

Poziom współpracy i zaangażowania dziecka jak i rodziców w systematyczność ćwiczeń istotnie wpływają na efektywność terapii.
Stosowanie DoboMed wpływa nie tylko na morfologię deformacji, ale również poprawia funkcję układu oddechowego i zwiększa wydolność wysiłkową.

W metodzie tej stosowane są:

– ćwiczenia symetryczne (w korygowaniu odchyleń w płaszczyźnie strzałkowej), – ćwiczenia asymetryczne (głównie w leczeniu skolioz).

Bardzo ważne znaczenie w tej metodzie odgrywa świadome kierowanie ruchami oddechowymi, które stanowią swego rodzaju środek korekcji wewnętrznej.

Metoda ta opiera się na zasadzie iż ciało składa się z trzech ustawionych jeden na drugim bloków: obręczy biodrowej, klatki piersiowej i obręczy barkowej). Gdy te 3 elementy znajdują się w pionie jeden na drugim i są względem siebie równoległe to ciało znajduje się w równowadze.
U podstaw tej metody w leczeniu skolioz leżą dwie zasady:

aktywizacja „nieczynnych” mięśni „wklęsłości” (rozciąganie, uelastycznianie i wzmocnienie mięśni),
korekcja (przy skrzywieniu wraz z rotacją kręgosłupa) z pomocą ruchów oddechowych, przy czym żebra służą tu jako ramię siły.

 

Terapia Schroth

Intensywna Terapia Schroth, jak się ją często określa, zakłada, że ćwiczenia korekcyjne muszą być wykonywane systematycznie i z dużą intensywnością.

Zwraca się również dużą uwagę na czynnik optyczny w kształtowaniu prawidłowej postawy ciała i wyrobienie tzw. „czucia postawy” przez stosowanie ćwiczeń przed lustrem. Buduje się silną motywację i pobudza wyobraźnię.

Każde intensywne ćwiczenie siłowe łączy się z późniejszą przerwą wypoczynkową – w położeniu korekcyjnym – połączoną z rozluźnianiem mięśni i odpowiednimi ćwiczeniami oddechowymi, by nawet przerwy wypoczynkowe stanowiły ćwiczenia usprawniające.
Ćwiczenia z systemu Schroth mają pozytywne oddziaływanie zarówno u osób:

– prowadzących siedzący tryb życia (z racji wykonywanej pracy),

– pracujących fizycznie czy w pozycji stojącej (przeciążających swój kręgosłup).
System Schroth mimo że stosowany w terapii z:

– dziećmi starszymi,

– młodzieżą,

– osobami dorosłymi (gdyż wymaga dużej koncentracji),

jest skuteczny również w pracy z dziećmi młodszymi – bez zbytniego zaangażowania ich uwagi, co potwierdzają kontrolne badania kliniczne.

 

PNF

PNF, czyli:

– proprioceptywne nerwowo-mięśniowe torowanie(z ang. Proprioceptive Neuromuscular Facilitation),

–  metoda torowania, torowanie nerwowo-mięśniowe,

– rozciąganie PNF (z ang. PNF stretching).

Jest to jedna z najbardziej uznanych na świecie neurofizjologicznych holistycznych metod fizjoterapeutycznych.

Służy ona:

–  stopniowemu odtwarzaniu umiejętności ruchowych pacjenta,

– przywracaniu utraconej przez stawy i mięśnie funkcji.

Pojęcie PNF, jego znaczenie i zarazem meritum metody zawarte jest w nazwie, której akronim oznacza:
 P – (z ang. proprioceptive) proprioceptywne, dotyczące proprioreceptorów, czyli receptorów ciała odpowiedzialnych za czucie głębokie; dostarczających informacji przez czuciowe receptory o ruchach i ułożeniu ciała w przestrzeni,
N – (z ang. neuromuscular) nerwowo-mięśniowe, dotyczące pobudzenia aktywizującego nerwy i mięśnie,
F – (z ang. facilitation) facylitacja, ułatwienie, usprawnienie, pomoc, torowanie ruchów, prowadzące do zwiększenia efektywności terapii i uzyskania maksymalnego rezultatu terapeutycznego w jak najkrótszym czasie.
Metoda PNF daje możliwości oddziaływania na układy:

– nerwowy,

– mięśniowy,

– kostny.

Opierając się na budowie anatomicznej człowieka PNF wykorzystuje wzorce ruchowe, czyli:

– ruchy naturalne

– przebiegające trójpłaszczyznowo o ściśle określonym torze ruchu,

– zbliżone do aktywności dnia codziennego.

Ruchy te prowadzone są wzdłuż skośnych (diagonalnych) – osi ruchu, które ze względu na swój przebieg stwarzają możliwość zaktywizowania największej ilości mięśni należących do tego samego łańcucha mięśniowego.
Analiza parametrów skrzywienia i wybór odpowiednich wzorców ruchowych dla:

– kończyn górnych,

– kończyn dolnych,

– łopatki, miednicy,

– głowy lub tułowia,

pozwala na uzyskanie korekcji kręgosłupa w przestrzeni w trzech płaszczyznach, niezależnie od ilości łuków skoliozy.

Jednym z zadań terapeutycznych realizowanych w koncepcji PNF jest wypracowanie u dziecka optymalnej koordynacji między mięśniami.

W skoliozach dochodzi do zaburzeń współpracy mięśni strony wklęsłej i wypukłej kręgosłupa. Jedne i drugie tracą zdolność do kontrolowanego wydłużania się i skracania. A to jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania układu kostno-mięśniowego.

Wykorzystanie niektórych technik PNF umożliwia:

– rozluźnienie mięśni pozostających w ciągłym napięciu,

– wytworzenia prawidłowej kontroli ruchowej.

W zależności od potrzeb pacjenta, wykorzystywane są techniki:

– uczące ruchu i koordynacji,

– stabilizujące,

– rozluźniające,

– -mobilizujące,

– przeciwbólowe i inne.

Stosowany jest także program ćwiczeń funkcjonalnych na:

– materacu,

– piłce

– terapia oddechowa szczególnie ważna w przypadku skolioz.

W zdecydowanej większości wzorców ruchowych stosowany jest opór manualny wykonywany przez terapeutę. Ręce przykładane są w ściśle określonych miejscach tak, by wywołać zaplanowany efekt ruchowy. Przyłożenie rąk pozwala terapeucie na lepszą kontrolę ciała dziecka i poprowadzenie ruchu w najbardziej efektywny sposób.

Terapia prowadzona w wielu pozycjach wyjściowych ma na celu:

– utrwalenie osiągniętej korekcji

– przygotowanie dziecka do wykonywania codziennych aktywności przy optymalnie poprawnym ustawieniu kręgosłupa i miednicy.